به تمام ارتباطات اجزاء كه از ديگران پوشيده است ، آگاهى دارد . البته تطبيق صد در صد اين مثال در علوم انسانى و جهان بينى كلى كاملًا صحيح به نظر نمىرسد ، زيرا اين دو قلمرو تفاوت زيادى دارند ، اما براى توضيح مىتوان از مثال سادهء فوق بهره بردارى كرد . اوج روانى كه نصيب جلال الدين گشته است يك خود آگاهى ( كونسيانس ) فوق العادهء گسترده و عميق به او بخشيده است كه در هر حال مىتواند مجموع معلومات اندوخته و جهشهاى روانى خود را به يك ديگر مربوط بسازد . در ابيات فوق منشا پوشيده بودن عشق ( زين دو پرده عاشقى مكتوم شد ) جلال الدين را با سرعت بىنهايت به همهء هستى مشرف نموده مطلب ( كاشكى هستى . . . ) را مطرح مىكند . قدرت فوق العادهء جلال الدين مولوى بر تشبيه و تمثيل و تنظير و تجسيم براى توضيح قدرت فوق العادهء جلال الدين بر تشبيه و تمثيل و تنظير و تجسيم لازم است كه اولًا هر يك از امور چهارگانه را به طور اختصار تعريف كنيم : تشبيه - چنان كه از مجموع نظريات ادبا و موارد به كار بردن آن بر مىآيد ، عبارت است از بيان همانندى شيء با شيء ديگر . مانند تشبيه زيبايى يك انسان به حضرت يوسف عليه السلام و تشبيه قاطعانه بودن تصميم به شمشير . در بارهء انواع و شرايط و موانع و انگيزهء تشبيه اهل ادب مطالب فراوانى گفته‌اند و ما در اين مبحث نيازى به تفصيل و تشريح آن مسائل نداريم . تمثيل - موقعى كه چند موضوع مشبه با چند موضوع مشبه به مورد تشبيه قرار گرفت ، معمولا آن را تمثيل مىگويند ، مانند تمثيل حمل كردن كتابها بوسيله مردم ناشايست ، به خرى كه بار كتاب به پشتش نهاده شده است و خر چيزى از آن كتابها سر در نمىآورد . پس در حقيقت تمثيل عبارت است از تشبيه چند به چند . به اين جهت است كه تمثيل احتياج به انديشه و تخيل بيشتر دارد تا شبيه معمولى و چنان كه توضيح خواهيم داد ، عظمت نويسندگان مشهور ادبى چه در شرق و چه در غرب ، در قدرت تمثيل آنان